निमेसुलाइडवर मोठा निर्णय : १०० मि.ग्रॅमपेक्षा अधिक मात्रेच्या गोळ्यांवर केंद्र सरकारची बंदी…

नवी दिल्ली | विदर्भ न्यूज 24 | दि. २९ डिसेंबर २०२५                 

          वेदनाशामक औषधांच्या वापरासंदर्भात केंद्र सरकारने मोठा आणि निर्णायक पाऊल उचलले आहे. निमेसुलाइड या औषधाच्या १०० मि.ग्रॅमपेक्षा अधिक मात्रेच्या तोंडी (ओरल) गोळ्यांच्या वापरामुळे मानवी आरोग्यास गंभीर धोका संभवतो, तसेच या औषधाला सुरक्षित पर्याय उपलब्ध आहेत, असा निष्कर्ष काढत केंद्र सरकारने अशा सर्व औषधांच्या उत्पादन, विक्री व वितरणावर तात्काळ बंदी घातली आहे.
यासंदर्भातील अधिसूचना दि. २९ डिसेंबर २०२५ रोजी ‘द गॅझेट ऑफ इंडिया (एक्स्ट्राऑर्डिनरी)’ मध्ये प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाच्या (Department of Health and Family Welfare) वतीने ही अधिसूचना जारी करण्यात आली असून, Drugs and Cosmetics Act, 1940 मधील कलम 26A अंतर्गत हे अधिकार वापरण्यात आले आहेत.
अधिसूचनेत नमूद करण्यात आले आहे की, निमेसुलाइडचे १०० मि.ग्रॅमपेक्षा अधिक डोस असलेले ‘इमिजिएट रिलीज’ स्वरूपातील तोंडी औषध वापरल्यास मानवी आरोग्यावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता आहे. विशेषतः यकृतावर (लिव्हर) होणारे दुष्परिणाम लक्षात घेता, या औषधाचा वापर धोकादायक ठरू शकतो. यामुळे जनहिताच्या दृष्टीने या औषधांवर बंदी घालणे आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने स्पष्ट केले आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे, हा निर्णय घेण्यापूर्वी Drugs Technical Advisory Board (DTAB) यांच्याशी सल्लामसलत करण्यात आली असून, तज्ज्ञांच्या शिफारशीनंतरच ही बंदी लागू करण्यात आली आहे. त्यामुळे हा निर्णय केवळ प्रशासकीय नसून, वैज्ञानिक व वैद्यकीय अभ्यासावर आधारित असल्याचे स्पष्ट होते.
या आदेशानुसार,
“All oral formulations containing Nimesulide above 100 mg in immediate release dosage form”
या श्रेणीत येणाऱ्या सर्व औषधांचे उत्पादन, विक्री आणि वितरण देशभरात तात्काळ बंद करण्यात आले आहे. याचा थेट परिणाम औषध उत्पादक कंपन्या, घाऊक व किरकोळ औषध विक्रेते तसेच वैद्यकीय क्षेत्रावर होणार आहे.
आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, निमेसुलाइडचा अति किंवा अनियंत्रित वापर यकृताला गंभीर इजा पोहोचवू शकतो. त्यामुळे अनेक देशांमध्ये आधीच या औषधाच्या वापरावर निर्बंध आहेत. भारतातही आता १०० मि.ग्रॅमपेक्षा जास्त डोस असलेल्या औषधांवर पूर्णविराम लावण्यात आला आहे. वेदनाशामक उपचारांसाठी इतर सुरक्षित औषधे उपलब्ध असल्याने रुग्णांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच पर्यायी औषधांचा वापर करावा, असे आवाहन तज्ज्ञांकडून करण्यात येत आहे.
केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे औषधांच्या सुरक्षिततेबाबत कठोर भूमिका स्पष्ट झाली असून, नागरिकांच्या आरोग्याच्या संरक्षणासाठी सरकार कोणतीही तडजोड करणार नाही, हा संदेश या बंदीमधून देण्यात आला आहे.
— विदर्भ न्यूज 24