सिरोंचा विशेष प्रतिनिधी दिनांक : 11 ऑक्टोंबर 2026
महाराष्ट्र सायबर सुरक्षा जनजागृती महिन्याच्या निमित्ताने १ ऑक्टोबर ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ या कालावधीत राबविण्यात येत असलेल्या सायबर जनजागृती अभियानांतर्गत सिरोंचा पोलिसांकडून नागरिकांमध्ये सुरक्षित डिजिटल व्यवहार आणि सायबर फसवणुकीबाबत व्यापक जनजागृती करण्यात आली. शनिवार, १० ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ७.२५ ते रात्री ८.३० वाजेपर्यंत पोलीस स्टेशन सिरोंचा हद्दीतील स्थानिक बाजार समिती परिसर, मंडई तसेच बसस्टॉप चौक येथे हा उपक्रम राबविण्यात आला. पोलीस निरीक्षक बाबासाहेब दुधाळ यांच्या उपस्थितीत नागरिकांशी थेट संवाद साधून सायबर गुन्ह्यांपासून बचाव करण्यासाठी आवश्यक खबरदारीबाबत मार्गदर्शन करण्यात आले. यावेळी परिसरातील अंदाजे २० ते २५ नागरिक उपस्थित होते.
सध्याच्या डिजिटल युगात ऑनलाइन बँकिंग आणि UPI व्यवहार मोठ्या प्रमाणात वाढले असून त्याचबरोबर सायबर फसवणुकीचे प्रकारही वाढत आहेत. या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी डिजिटल व्यवहार करताना विशेष दक्षता बाळगणे आवश्यक असल्याचे पोलिसांनी सांगितले. अनोळखी व्यक्तींचे फोन, संदेश किंवा व्हिडिओ कॉल स्वीकारताना सावध राहावे तसेच कोणत्याही परिस्थितीत OTP, ATM PIN, CVV, UPI PIN अथवा पासवर्ड कोणालाही सांगू नये, असा स्पष्ट इशारा यावेळी देण्यात आला.
बँक अधिकारी, पोलीस किंवा शासकीय अधिकारी असल्याचे सांगून वैयक्तिक माहिती अथवा बँक खात्याची माहिती मागणाऱ्या व्यक्तींवर तात्काळ विश्वास ठेवू नये. संबंधित व्यक्ती किंवा संस्थेची अधिकृत माध्यमातून खात्री केल्यानंतरच पुढील कार्यवाही करावी, असे पोलिसांनी स्पष्ट केले. KYC अपडेट करण्याच्या नावाखाली, बँक खाते बंद होणार असल्याचे सांगून किंवा लॉटरी व बक्षीस लागल्याचे आमिष दाखवून पाठविण्यात येणाऱ्या बनावट संदेशांपासून नागरिकांनी सावध राहावे, असेही आवाहन करण्यात आले.
अनोळखी किंवा संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नये तसेच अनधिकृत मोबाईल ॲप्स डाउनलोड करू नयेत. UPI व्यवहार करताना विशेष काळजी घेण्याची गरज असून पैसे प्राप्त करण्यासाठी UPI PIN टाकण्याची आवश्यकता नसते. त्यामुळे पैसे मिळवून देण्याच्या नावाखाली UPI PIN टाकण्यास सांगितल्यास तो फसवणुकीचा प्रकार असू शकतो. त्याचप्रमाणे कोणताही QR कोड स्कॅन करण्यापूर्वी त्याचा उद्देश तपासावा आणि केवळ पैसे स्वीकारण्यासाठी अनावश्यकपणे QR कोड स्कॅन करू नये, असे पोलिसांनी नागरिकांना समजावून सांगितले.
सोशल मीडियाचा वापर करताना देखील नागरिकांनी विशेष खबरदारी घ्यावी. वैयक्तिक माहिती, छायाचित्रे आणि लोकेशन अनावश्यकपणे सोशल मीडियावर शेअर करू नये. बनावट सोशल मीडिया प्रोफाइल किंवा फेक अकाउंटच्या माध्यमातून होणारी फसवणूक, महिलांचे व मुलांचे ऑनलाइन शोषण, छायाचित्रांचे मॉर्फिंग अथवा ऑनलाइन ब्लॅकमेलिंग यांसारखे प्रकार घडल्यास भीती न बाळगता तातडीने पोलिसांशी संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले.
ज्येष्ठ नागरिकांनी अनोळखी फोन कॉल, व्हिडिओ कॉल आणि ऑनलाइन आर्थिक व्यवहारांबाबत विशेष काळजी घ्यावी. संशयास्पद व्यवहार करण्यापूर्वी कुटुंबीय किंवा संबंधित बँकेचा सल्ला घ्यावा, असेही पोलिसांनी सांगितले. मोबाईल आणि ऑनलाइन खात्यांसाठी मजबूत व वेगवेगळे पासवर्ड वापरावेत तसेच शक्य असेल तेथे Two-Factor Authentication सुरू करावे, असा सल्लाही देण्यात आला.
दरम्यान, सायबर आर्थिक फसवणूक झाल्यास वेळ न दवडता तातडीने राष्ट्रीय सायबर हेल्पलाइन क्रमांक १९३० वर संपर्क साधावा. तसेच ऑनलाइन सायबर गुन्ह्याची तक्रार National Cyber Crime Reporting Portal – www.cybercrime.gov.in या अधिकृत पोर्टलवर नोंदवावी. फसवणूक झाल्यानंतर घटना लपवू नये, कारण तातडीने तक्रार केल्यास आर्थिक नुकसान कमी करण्यासाठी संबंधित यंत्रणांना आवश्यक कार्यवाही करण्यास मदत होऊ शकते, असे पोलिसांनी स्पष्ट केले.
वाढत्या डिजिटल व्यवहारांच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांनी कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीवर विश्वास ठेवून गोपनीय माहिती देऊ नये, संशयास्पद लिंक किंवा ॲप्सपासून दूर राहावे आणि प्रत्येक ऑनलाइन व्यवहार काळजीपूर्वक करावा, असे आवाहन पोलीस स्टेशन सिरोंचा यांच्या वतीने करण्यात आले. “जनजागृती हीच सायबर सुरक्षेची पहिली पायरी” या संदेशातून नागरिकांना डिजिटल सुरक्षिततेबाबत अधिक सजग राहण्याचे आवाहन करण्यात आले.
About the Author
