गडचिरोली, विशेष प्रतिनिधी दिनांक 10 सप्टेंबर 2026:-
अत्यंत गंभीर आणि उच्च-जोखमीच्या गर्भावस्थेत वेळेवर निदान, योग्य वैद्यकीय नियोजन, अतिदक्ष उपचार आणि योग्य वेळी करण्यात आलेल्या आपत्कालीन सिझेरियन शस्त्रक्रियेमुळे गर्भवती महिला आणि तिच्या नवजात बाळाचे प्राण वाचवण्यात लॉयड्स काली अम्मल मेमोरियल हॉस्पिटल (LKAM Hospital), हेडरी येथील वैद्यकीय पथकाला यश आले. गंभीर रक्तक्षयासह डेंग्यू संसर्ग, अत्यल्प प्लेटलेट्स, प्री-एक्लेम्पसिया आणि हृदय निकामी होण्याची समस्या अशा अनेक गंभीर वैद्यकीय गुंतागुंतींचा सामना करत असतानाही डॉक्टरांनी परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवत सुरक्षित प्रसूती घडवून आणली.
सुमन वेल्डा यांना 4 सप्टेंबर 2026 रोजी प्राथमिक आरोग्य केंद्र, पिपली बुर्गी येथून अत्यंत गंभीर अवस्थेत LKAM Hospital, हेडरी येथे संदर्भित करण्यात आले. रुग्णालयात दाखल करण्यात आले त्यावेळी त्यांची प्रकृती अत्यंत चिंताजनक होती. त्यांच्या रक्तातील हिमोग्लोबिनची पातळी केवळ 2.2 g/dL इतकी होती. एवढ्या कमी हिमोग्लोबिनमुळे गंभीर रक्तक्षयाची स्थिती निर्माण झाली होती. त्यासोबतच त्यांना गंभीर थ्रोम्बोसाइटोपेनिया, डेंग्यू संसर्ग, प्री-एक्लेम्पसिया आणि हृदय निकामी होण्याची समस्या होती. त्यामुळे आई आणि गर्भातील बाळ या दोघांच्याही जीवाला मोठा धोका निर्माण झाला होता.
रुग्णाची गंभीर अवस्था लक्षात घेऊन LKAM Hospital मधील वैद्यकीय पथकाने कोणताही विलंब न करता उपचार सुरू केले. सर्वप्रथम रुग्णाची प्रकृती स्थिर करण्यावर भर देण्यात आला. अतिदक्ष वैद्यकीय व्यवस्थापनासोबतच आवश्यक रक्तघटक उपलब्ध करून देत रक्तक्षय आणि प्लेटलेट्सची अत्यंत कमी पातळी सुधारण्यासाठी उपचार करण्यात आले.
प्रसूतीपूर्व काळात रुग्णाला पाच युनिट पॅक्ड रेड सेल्स (PRC) आणि दोन युनिट रँडम डोनर प्लेटलेट्स (RDP) देण्यात आले. या उपचारांमुळे शस्त्रक्रियेसाठी रुग्णाची प्रकृती शक्य तितकी स्थिर करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. एकीकडे आईच्या प्रकृतीवर उपचार सुरू असतानाच दुसरीकडे गर्भातील बाळाच्या स्थितीचे सातत्याने आणि बारकाईने निरीक्षण करण्यात येत होते.
दरम्यान, वैद्यकीय तपासणीत गर्भाच्या आरोग्याबाबत चिंताजनक संकेत दिसून आले. नॉन-रिअश्योरिंग NST निष्कर्ष, डॉप्लर तपासणीत झालेले बदल, ओलिगोहायड्राम्निओस (गर्भजलाचे प्रमाण कमी होणे) आणि Foetal Growth Restriction (FGR) म्हणजेच गर्भाच्या वाढीमध्ये कमतरता आढळून आली. त्यामुळे प्रसूतीला आणखी विलंब केल्यास आई आणि बाळाच्या जीवाला गंभीर धोका निर्माण होण्याची शक्यता वैद्यकीय पथकाच्या निदर्शनास आली.
परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन डॉक्टरांनी तातडीने निर्णय घेत 10 सप्टेंबर रोजी सकाळी 10 वाजून 53 मिनिटांनी आपत्कालीन Lower Segment Caesarean Section (LSCS) करण्याचा निर्णय घेतला. अत्यंत गुंतागुंतीच्या वैद्यकीय परिस्थितीत ही शस्त्रक्रिया करण्यात आली.
शस्त्रक्रियेद्वारे 1.657 किलो वजनाच्या मुलीचा जन्म झाला. जन्मानंतर नवजात बाळाने तात्काळ रडण्यास सुरुवात केली. त्यामुळे वैद्यकीय पथकासह कुटुंबीयांनाही मोठा दिलासा मिळाला. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीतही नवजात बाळ सुरक्षितपणे जन्माला आल्याने उपचार प्रक्रियेतील हा महत्त्वाचा टप्पा यशस्वी ठरला.
दरम्यान, शस्त्रक्रियेदरम्यान डॉक्टरांना गर्भाशयाच्या फंडस भागात Couvelaire changes आढळून आले. हे बदल placental abruption (abruptio placentae) शी संबंधित असू शकतात आणि गर्भावस्थेतील गंभीर गुंतागुंत दर्शवतात. त्यामुळे या प्रकरणाची गंभीरता आणखी स्पष्ट झाली.
शस्त्रक्रियेदरम्यानही रुग्णाला आवश्यकतेनुसार अतिरिक्त रक्तघटक देण्यात आले. यामध्ये दोन युनिट PRC, एक युनिट Single Donor Platelets (SDP) आणि एक युनिट Fresh Frozen Plasma (FFP) यांचा समावेश होता. आवश्यक वैद्यकीय तयारी आणि समन्वयामुळे LSCS कोणत्याही मोठ्या अडथळ्याविना यशस्वीरीत्या पूर्ण करण्यात आली.
सध्या आई आणि नवजात बाळ दोघांचीही प्रकृती वैद्यकीय देखरेखीखाली असून त्यांची प्रकृती सुधारत आहे. अत्यंत गंभीर अवस्थेत रुग्णालयात दाखल झालेल्या महिलेची सुरक्षित प्रसूती करून आई आणि बाळ दोघांनाही वाचवण्यात आल्याने या उपचाराला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
या यशस्वी उपचाराबद्दल लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक श्री. बी. प्रभाकरन यांनी उपचार प्रक्रियेत सहभागी डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांचे कौतुक केले. अत्यंत आव्हानात्मक परिस्थितीत वैद्यकीय पथकाने दाखविलेली समयसूचकता, समन्वय आणि समर्पित प्रयत्न यामुळे सकारात्मक परिणाम साधता आल्याचे त्यांनी नमूद केले.
आई आणि बाळ दोघेही सुखरूप असल्याबद्दल समाधान व्यक्त करताना त्यांनी या यशाबद्दल आनंद व्यक्त केला. तसेच लॉयड्स काली अम्मल मेमोरियल हॉस्पिटल परिसरातील नागरिकांना आवश्यक वैद्यकीय सेवा आणि मदत उपलब्ध करून देण्यासाठी सदैव कटिबद्ध राहील, अशी ग्वाही त्यांनी दिली.
या संपूर्ण प्रकरणातून उच्च-जोखमीच्या गर्भावस्थेमध्ये वेळेवर रुग्णाला उच्चस्तरीय वैद्यकीय केंद्रात संदर्भित करणे, त्वरित निदान करणे, रुग्णाची प्रकृती स्थिर करणे, रक्तघटकांची उपलब्धता सुनिश्चित करणे, गर्भाच्या स्थितीचे सातत्याने निरीक्षण करणे आणि योग्य वेळी प्रसूतीबाबत निर्णय घेणे किती महत्त्वाचे आहे, हे अधोरेखित झाले आहे.
सुमन वेल्डा यांच्या प्रकरणात अनेक गंभीर वैद्यकीय गुंतागुंती एकाचवेळी असतानाही LKAM Hospital मधील वैद्यकीय पथकाने परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून टप्प्याटप्प्याने उपचार केले. आईच्या प्रकृतीचे व्यवस्थापन करत असतानाच गर्भातील बाळाच्या आरोग्यावरही बारकाईने लक्ष ठेवण्यात आले आणि परिस्थिती गंभीर होण्यापूर्वी आपत्कालीन सिझेरियनचा निर्णय घेण्यात आला. परिणामी, अत्यंत जोखमीच्या गर्भावस्थेत आई आणि बाळ दोघांचेही प्राण वाचवण्यात यश आले.
About the Author
