संपादकीय दिनांक 25 डिसेंबर 2025 संदीप राचर्लावार मुख्य संपादक विदर्भ न्यूज
देश बदलतोय, काळ पुढे जातोय, तंत्रज्ञान झेप घेतंय… पण या सगळ्या गोंगाटात काही ठिकाणं अशी असतात जिथे माणूस अजूनही केंद्रस्थानी असतो. गडचिरोलीच्या भामरागड तालुक्यातील हेमलकसा हे असंच एक नाव. २३ डिसेंबर १९७३ रोजी कर्मयोगी बाबा आमटे यांनी रोवलेली लोकबिरादरी प्रकल्पाची सेवा-ज्योत आज ५२ वर्षे उजळून ५३ व्या वर्षात प्रवेश करत आहे. हा केवळ वर्धापनदिन नाही, तर माणुसकी जिवंत असल्याचा उत्सव आहे.
त्या काळी रस्ते नव्हते, सुविधा नव्हत्या, शासन यंत्रणा पोहोचू शकत नव्हती. पण बाबा आमटे इथे आले—हातात कोणतंही शस्त्र नव्हतं, फक्त करुणा होती. “सेवा म्हणजे दया नव्हे, सेवा म्हणजे समानता” हा विचार त्यांनी जंगलाच्या कुशीत रुजवला. लोकबिरादरी प्रकल्पाने आदिवासी समाजाला भीक दिली नाही, तर आत्मसन्मान दिला. शिक्षण दिलं, उपचार दिले आणि सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे आपणही या देशाचे आहोत ही भावना दिली.
या सेवावाटेवर पद्मश्री डॉ. प्रकाश आमटे आणि डॉ. मंदाकिनी आमटे यांनी स्वतःचं आयुष्य अर्पण केलं. शहरातील सोयी, प्रतिष्ठा आणि सुरक्षितता मागे टाकून त्यांनी जंगलातील वास्तव स्वीकारलं. हजारो मुलांच्या आयुष्यात शाळेचा प्रकाश पोहोचला, रुग्णालयात वेदनेला दिलासा मिळाला. लोकबिरादरी म्हणजे फक्त संस्था नाही; तो एक परिवार आहे, जिथे प्रत्येक आदिवासी मुलगा-मुलगी “आमचा” आहे.
५३ व्या वर्षात पदार्पणाचा सोहळा हा याच भावनेचं प्रतिबिंब होता. बाबा आमटे व साधनाताई आमटे यांच्या प्रतिमांना अभिवादन करताना इतिहासाला वंदन झालं. ड्रॉईंग सीईटी कक्षाचं उद्घाटन म्हणजे भविष्यातील स्वप्नांना रंग देणारा क्षण ठरला. विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांचा सन्मान करताना लोकबिरादरीने एक स्पष्ट संदेश दिला—प्रतिभा कुठल्याही जंगलात फुलू शकते, फक्त संधी मिळायला हवी.
आज विकासाच्या नावाखाली जंगलं तोडली जातात, संस्कृती विस्कळीत केली जाते. अशा काळात लोकबिरादरी प्रकल्प हा प्रश्न विचारतो—विकास नेमका कोणासाठी? इथे विकास म्हणजे आकडे नाहीत, तर हसणारी मुलं, बरे झालेले रुग्ण आणि ताठ मानेने उभा राहिलेला आदिवासी समाज.
परंपरेतून जन्मलेली मूल्ये आणि नव्या काळाची दिशा यांचा समतोल साधत लोकबिरादरी पुढे जात आहे. हा प्रवास थांबू नये, कारण हेमलकसा आजही देशाला आठवण करून देतो—माणुसकी हीच खरी प्रगती आहे.
५३ व्या वर्षात पदार्पण करणाऱ्या लोकबिरादरी प्रकल्पाला विदर्भ न्यूज 24 कडून भावनिक अभिवादन. ही सेवा अखंड राहो, ही ज्योत कधीही मावळू नये—हीच अपेक्षा.
