तीघांच्या भांडणात चवथ्याचा विजय : चंद्रपूर महापालिकेचा राजकीय धडा….

संदीप राचर्लावार मुख्य संपादक विदर्भ न्यूज 24 नेटवर्क                    विशेष संपादकीय दिनांक 18 जानेवारी 2026 

चंद्रपूर महानगरपालिकेच्या निवडणुकीचा निकाल हा केवळ सत्तेच्या गणिताचा निकाल नाही, तर तो स्थानिक राजकारणातील अंतर्गत विसंवाद, नेतृत्वातील समन्वयाचा अभाव आणि पक्षशिस्तीच्या कमतरतेचा आरसा आहे. या निवडणुकीत भाजपला अपेक्षित यश न मिळण्यामागे जनतेचा थेट नकार कारणीभूत होता, असा निष्कर्ष काढणे म्हणजे वास्तवाचे सरलीकरण ठरेल. कारण ही लढत कुठेही एकतर्फी नव्हती; अनेक प्रभागांमध्ये भाजप आणि काँग्रेस यांच्यात अत्यंत चुरशीची, अटीतटीची झुंज पाहायला मिळाली.
काँग्रेस २७ जागांसह सर्वात मोठा पक्ष म्हणून समोर आली असली, तरी तिलाही स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही. याचा अर्थ असा की, चंद्रपूरच्या मतदारांनी कोणालाही संपूर्ण अधिकार दिले नाहीत. लोकशाहीचा हा पेच आहे—जिथे संख्या अपुरी आहे, पण महत्वाकांक्षा मोठ्या आहेत. याच पार्श्वभूमीवर भाजप नेते आमदार सुधीर मुनगंटीवार यांनी “महापौर भाजपचाच असेल” असा ठाम दावा करून राजकीय वर्तुळात खळबळ उडवली. संख्याबळ कमी असूनही असा आत्मविश्वास दाखवणे, हे भाजपकडे अजूनही असलेल्या राजकीय अनुभवाचे आणि रणनीतीचे द्योतक मानावे लागेल.
मात्र निवडणुकीनंतर लगेचच पराभवाचे खापर सुधीर मुनगंटीवार यांच्या माथी फोडण्याचा जो प्रयत्न सुरू झाला, तो तितकाच घाईचा आणि सोयीचा आहे. त्यांनी सिलेक्शन केलेल्या दहा नगरसेवकांचे तिकीट कापल्यामुळे भाजपचा पराभव झाला, अशी चर्चा सर्वत्र ऐकायला मिळते. पण हा दावा संपूर्ण सत्य मांडतो का, हा प्रश्न विचारणे आवश्यक आहे. तिकीट वाटप ही कोणत्याही मोठ्या पक्षातील सामूहिक प्रक्रिया असते. ती एका व्यक्तीच्या निर्णयावर अवलंबून असते, असा समज करून घेणे म्हणजे पक्षातील इतर जबाबदाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करणे होय.
खरे कारण वेगळे आहे आणि ते उघडपणे बोलले जात नाही. माजी मंत्री आमदार सुधीर मुनगंटीवार, माजी केंद्रीय गृहराज्यमंत्री हंसराज अहीर आणि आमदार किशोर जोरगेवार यांच्यातील अंतर्गत मतभेद, संवादाचा अभाव आणि एकत्रित रणनितीचा अभाव—याच गोष्टी भाजपच्या अडचणींचे मूळ आहेत. राजकारणात मतभेद नवीन नाहीत, पण ते निवडणुकीच्या काळात वरचढ ठरले, तर त्याची किंमत पक्षाला मोजावी लागते. चंद्रपूरमध्ये नेमके तेच घडले.
आज सर्वच राजकीय वर्तुळात एकच वाक्य ऐकायला मिळते—तिकीट वाटपात गोंधळ झाला नसता, तर भाजपच्या किमान ३८ जागा आल्या असत्या. हा आकडा कुणाच्या कल्पनेतून आलेला नाही, तर स्थानिक पातळीवरील राजकीय गणितातून आलेला आहे. याचा अर्थ असा की, भाजपची संघटना कमकुवत नव्हती; मात्र संघटनाला दिशा देणाऱ्या नेतृत्वामध्ये आवश्यक ते एकमत नव्हते.
या सगळ्या वादात फायदा मात्र भाजपला नाही, तर विरोधकांना झाला. जुनी म्हण आहे, “तीघांच्या भांडणात चवथ्याचा फायदा.” चंद्रपूरच्या निकालाने ही म्हण अक्षरशः खरी ठरवली आहे. काँग्रेसला सर्वाधिक जागा मिळाल्या, शिवसेना (UBT) सहा जागांसह किंगमेकरच्या भूमिकेत आली आणि भाजपला सत्ता स्थापनेसाठी तडजोडीच्या राजकारणाकडे पाहावे लागले.
शिवसेना (UBT) आज सत्तेची चावी हातात धरून बसली आहे. येत्या काही दिवसांत चंद्रपूरच्या राजकारणात मोठ्या हालचाली होतील, याबाबत शंका नाही. पण हा सगळा राजकीय खेळ भाजपसाठी एक गंभीर इशारा देणारा आहे. व्यक्तीगत वाद, गटबाजी आणि अंतर्गत कुरघोडी या गोष्टी मतपेटीसमोर निष्प्रभ ठरतात.
चंद्रपूर महापालिकेचा निकाल हा भाजपसाठी पराभवापेक्षा आत्मपरीक्षणाची संधी आहे. दोष कुणावर टाकायचा, हा प्रश्न गौण आहे; महत्त्वाचा प्रश्न असा आहे की, पुढे अशी चूक पुन्हा होऊ नये यासाठी काय केले जाणार? कारण राजकारणात जनता गोंधळ माफ करत नाही, पण एकजूट पाहून विश्वास मात्र नक्कीच ठेवते.

निकाल काय सांगतो?
काँग्रेस २७ जागांसह सर्वात मोठा पक्ष ठरला, मात्र त्यांनाही स्पष्ट बहुमत मिळाले नाही. भाजप अपेक्षेपेक्षा कमी जागांवर अडकला, तर ६ जागा मिळवलेली शिवसेना (UBT) सत्तेची चावी हातात घेऊन किंगमेकर बनली.
हा निकाल लोकशाहीतील तो पेच आहे, जिथे संख्या कमी असूनही रणनीती निर्णायक ठरते.
भाजपचा पराभव : जनतेचा नकार की अंतर्गत विसंवाद?
या निवडणुकीत भाजपला जनतेने सपशेल नाकारले, असा निष्कर्ष काढणे धाडसाचे ठरेल. कारण, प्रत्येक प्रभागातील लढत पाहिली असता अनेक ठिकाणी भाजपचे उमेदवार अत्यल्प फरकाने पराभूत झाले.
यातून एक गोष्ट स्पष्ट होते—
लढत अटीतटीची होती, पण संघटनात्मक एकजुटीचा अभाव भाजपला महागात पडला.
सर्वत्र सुरू असलेली चर्चा सांगते की, तिकीट वाटपात जर गोंधळ झाला नसता, अंतर्गत मतभेद बाजूला ठेवले असते, तर भाजप सहज ३८ जागांपर्यंत पोहोचला असता. हा आकडा अतिशयोक्ती नाही, तर राजकीय गणित आहे.
सुधीर मुनगंटीवार यांच्यावर दोष टाकणे कितपत योग्य?
निवडणुकीनंतर लगेचच सुधीर मुनगंटीवार यांच्यावर बोट दाखवले जाऊ लागले. त्यांनी सिलेक्शन केलेल्या काही नगरसेवकांचे तिकीट कापले गेले, आणि त्यामुळे पराभव झाला, अशी चर्चा रंगली.
मात्र, हा दृष्टिकोन एकांगी आणि सोयीस्कर आहे.
तिकीट वाटप हा कोणत्याही पक्षात सामूहिक निर्णयप्रक्रियेचा भाग असतो. तो एखाद्या एकाच नेत्याचा हट्ट किंवा निर्णय म्हणून पाहणे म्हणजे राजकीय वास्तवाकडे डोळेझाक करणे होय.
सुधीर मुनगंटीवार हे चंद्रपूरच्या राजकारणात अनुभवी, जनाधार असलेले आणि संघटन मजबूत करणारे नेतृत्व आहे, हे नाकारता येणार नाही.
मूळ कारण काय? – ‘तीघांचे भांडण’
खरे कारण लपले आहे ते माजी मंत्री आमदार सुधीर मुनगंटीवार, माजी केंद्रीय गृहराज्यमंत्री हंसराज अहीर आणि आमदार किशोर जोरगेवार यांच्यातील समन्वयाच्या अभावात.
मतभेद असणे राजकारणात नवे नाही, पण ते निवडणुकीच्या रणांगणात उघडपणे दिसू लागले, की नुकसान अटळ असते.
याच पार्श्वभूमीवर जुनी म्हण पुन्हा आठवते—
“तीघांच्या भांडणात चवथ्याचा फायदा.”
या भांडणाचा फायदा भाजपला नाही, तर विरोधकांना झाला.