विशेष संपादकीय विदर्भ न्यूज 24 नेटवर्क
दिनांक 28 फेब्रुवारी 2026
गडचिरोली जिल्ह्याच्या राजकीय इतिहासात काही नावे अशी आहेत, जी केवळ निवडणूक निकालापुरती मर्यादित राहत नाहीत. ती नावे एखाद्या कालखंडाचे प्रतिनिधित्व करतात. अहेरी इस्टेटचे वारसदार, माजी आमदार आणि माजी आदिवासी विकास राज्यमंत्री राजे अंब्रीशराव आत्राम हे अशाच व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक आहेत. सत्ता त्यांच्या हातात असतानाही ते गाजले नाहीत, आणि सत्ता गेल्यानंतरही बदनाम झाले नाहीत — हीच बाब त्यांना आजही आठवणीत ठेवते.
२०१४ साली अहेरी विधानसभा मतदारसंघातून ते आमदार म्हणून निवडून आले. हा विजय केवळ राजघराण्याच्या परंपरेचा नव्हता, तर एका दुर्गम, आदिवासीबहुल आणि कायम दुर्लक्षित राहिलेल्या भागातील जनतेच्या अपेक्षांचा होता. अहेरी हा मतदारसंघ केवळ भौगोलिकदृष्ट्या मोठा नाही, तर सामाजिक, आर्थिक आणि प्रशासकीय आव्हानांनी भरलेला आहे. अशा ठिकाणी प्रतिनिधित्व म्हणजे केवळ भाषणं देणं नव्हे, तर व्यवस्थेशी झगडत काम पुढे नेणं असतं.
आदिवासी विकास राज्यमंत्री म्हणून जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर राजे अंब्रीशराव आत्राम यांनी दिखाऊ राजकारणाऐवजी कामकाजावर भर दिला. आदिवासी विकास हा विषय कागदावर सोपा वाटतो, पण प्रत्यक्षात तो प्रशासनाच्या सर्वात गुंतागुंतीच्या खात्यांपैकी एक आहे. योजना मंजूर होतात, निधी येतो, पण अंमलबजावणीच्या टप्प्यावर सगळं अडतं. या साखळीत त्यांनी सातत्याने पाठपुरावा करण्याची भूमिका घेतली. प्रत्येक योजनेत “याचा लाभ शेवटच्या माणसापर्यंत पोहोचतो का?” हा प्रश्न ते उपस्थित करत.
पालकमंत्री म्हणून गडचिरोली जिल्ह्याची सूत्रे हातात घेतल्यानंतर त्यांचा भर मूलभूत विकासावर होता. रस्ते, शिक्षण, आरोग्य, पाणीपुरवठा, आणि आदिवासी युवकांसाठी रोजगाराच्या संधी — या सगळ्या बाबी त्यांच्या प्राधान्यक्रमात होत्या. गडचिरोलीसारख्या भागात विकास म्हणजे फक्त इमारती उभारणं नाही; तर सुरक्षितता, विश्वास आणि सातत्य निर्माण करणं असतं. त्यांनी प्रशासनाला दिशा देण्याचा प्रयत्न केला, आदेश देण्यापेक्षा समन्वय साधला.
आजच्या राजकारणात जिथे आरोप, चौकश्या, फाईल्स आणि घोटाळे हे रोजचे शब्द झाले आहेत, तिथे कोणत्याही प्रकारचा भ्रष्टाचाराचा आरोप न लागता कार्यकाळ पूर्ण करणं ही बाब लहान नाही. राजे अंब्रीशराव आत्राम यांची कारकीर्द या अर्थाने वेगळी ठरते. त्यांनी सत्ता उपभोगण्यासाठी वापरली नाही, तर जबाबदारी म्हणून हाताळली. त्यामुळेच त्यांच्या कार्यकाळावर आजही बोट दाखवणं कठीण आहे.
त्यानंतरच्या विधानसभा निवडणुकीत त्यांचा पराभव झाला. राजकारणात पराभव हा शेवट नसतो, पण तो अनेकदा व्यक्तिमत्त्वाची खरी परीक्षा घेतो. पराभवानंतर अनेक नेते आरोपांच्या फैरी झाडतात, व्यवस्थेला दोष देतात, किंवा वैयक्तिक टीकेचा मार्ग स्वीकारतात. राजे अंब्रीशराव आत्राम यांनी मात्र संयमाची भूमिका घेतली. पराभव स्वीकारला, पण मूल्ये सोडली नाहीत. हीच गोष्ट त्यांना “नेता” म्हणून मोठं करते.
आज मागे वळून पाहताना जाणवतं की गडचिरोली जिल्ह्याच्या विकासप्रवासात त्यांचा वाटा नाकारता येणार नाही. काही प्रकल्प पुढे गेले, काही संकल्पना आकाराला आल्या, आणि काही निर्णयांनी दिशादर्शक भूमिका बजावली. सगळं काही परिपूर्ण होतं असं नाही, पण प्रामाणिक प्रयत्न स्पष्ट दिसतात.
राजे अंब्रीशराव आत्राम यांचं राजकारण हे आवाजाने नव्हे, तर कामाने बोलणारं होतं. त्यांनी आदिवासी समाजाच्या परंपरा जपताना आधुनिक विकासाची कास धरली. राजघराण्याचा वारसा केवळ नावापुरता न ठेवता, जबाबदारी म्हणून पुढे नेण्याचा प्रयत्न केला.
आज जेव्हा गडचिरोलीच्या राजकारणात अस्थिरता, आरोप-प्रत्यारोप आणि अविश्वासाचं वातावरण दिसतं, तेव्हा असा प्रश्न पडतो — आपण नेमकं काय हरवलं? कदाचित उत्तर इथेच आहे. सत्ता आली तरी नम्र राहणं, सत्ता गेली तरी स्वच्छ राहणं — हे गुण आता दुर्मिळ झाले आहेत.
म्हणूनच राजे अंब्रीशराव आत्राम यांची आठवण ही केवळ भूतकाळाची नोंद नाही, तर वर्तमानाला दिलेला आरसा आहे. राजकारण कसं असू शकतं, आणि कसं असायला हवं — याची शांत पण ठाम जाणीव करून देणारी.
———-//
About the Author
