गडचिरोली, विशेष प्रतिनिधी दिनांक 15 सप्टेंबर 2026
कधी कधी आयुष्यातील सर्वात मोठा प्रवास हा एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जाण्याचा नसतो, तर तो स्वतःच्या आयुष्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलणारा असतो. संघर्षाच्या आणि हिंसाचाराच्या वातावरणातून बाहेर पडून शांततेच्या मार्गावर वाटचाल करणाऱ्या गडचिरोलीतील १०० आत्मसमर्पित व्यक्तींसाठी बंगळुरू येथील आर्ट ऑफ लिव्हिंग आश्रमाचा प्रवास असाच एका नव्या सुरुवातीचा अनुभव देणारा ठरला. या प्रवासाने त्यांना काही काळ थांबून स्वतःकडे पाहण्याची, मनातील भावना समजून घेण्याची आणि आपल्या कुटुंबासह समाजासाठी एका सकारात्मक भविष्याचा विचार करण्याची संधी दिली.
या प्रेरणादायी उपक्रमाची सुरुवात ३ सप्टेंबर रोजी झाली. गडचिरोली पोलीस मुख्यालयातून १०० आत्मसमर्पित व्यक्तींनी बंगळुरूकडे प्रस्थान केले. लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडचे व्यवस्थापकीय संचालक बी. प्रभाकरन यांच्या सहकार्याने तसेच लॉयड्स इनफिनिट फाउंडेशन, आयजी संदीप पाटील आणि गडचिरोलीचे पोलीस अधीक्षक एम. रमेश यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा उपक्रम राबविण्यात आला. संघर्षाच्या वाटेवरून बाहेर पडलेल्या या व्यक्तींना शांतता, आत्मचिंतन, शिस्त आणि सकारात्मक सामुदायिक जीवनाचा अनुभव मिळावा, हा या उपक्रमामागील प्रमुख उद्देश होता.
दीर्घ प्रवासाचा थकवा जाणवत असतानाही सहभागी व्यक्तींनी नियोजित वेळेनुसार संध्याकाळच्या सत्रात सहभाग घेतला. शिस्तबद्ध दिनचर्या आणि सामूहिक सहभाग हा त्यांच्या अनुभवाचा एक महत्त्वाचा भाग ठरला. पुढील काही दिवसांत ध्यान, योग, प्राणायाम आणि सुदर्शन क्रिया यामुळे वातावरण अधिक सकारात्मक बनले. सुरुवातीला मनात असलेले प्रश्न, संकोच आणि अपरिचिततेची भावना हळूहळू कमी होत गेली आणि त्यांची जागा सहभाग, संवाद आणि आत्मचिंतनाने घेतली.
सुदर्शन क्रियेच्या एका सत्रादरम्यान अनुभवलेला भावनिक क्षण या संपूर्ण प्रवासातील विशेष ठरला. सहभागी शांतपणे बसून श्वासावर लक्ष केंद्रित करत असताना काहींच्या डोळ्यांत अश्रू तरळले. त्या क्षणी कोणतेही भाषण नव्हते, कोणतेही स्पष्टीकरण नव्हते; होते ते केवळ स्वतःशी संवाद साधण्याचे काही शांत क्षण. वर्षानुवर्षांच्या अनुभवांमध्ये मनात साचलेल्या भावना शांत वातावरणात व्यक्त होण्याची ही एक वेगळीच अनुभूती होती. बाहेरून कठोर दिसणाऱ्या प्रत्येक व्यक्तीच्या मनातही भावना, आठवणी आणि संघर्ष दडलेले असतात, याची जाणीव करून देणारा हा क्षण ठरला.
या प्रवासाला आणखी एक महत्त्वपूर्ण आयाम मिळाला तो गुरुदेव श्री श्री रविशंकर यांच्यासोबत झालेल्या संवादामुळे. शांतता, धैर्य आणि सामाजिक विकासाविषयी मार्गदर्शन करताना त्यांनी सहभागी व्यक्तींना आपली ऊर्जा विधायक कामांकडे वळविण्याचे आवाहन केले. सेंद्रिय शेती, जलसंधारण, पशुकल्याण आणि ग्रामविकास यांसारख्या क्षेत्रांत योगदान देऊन आपल्या गावाच्या आणि समाजाच्या विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावता येऊ शकते, असा सकारात्मक संदेश त्यांनी दिला.
आर्ट ऑफ लिव्हिंग आश्रमाच्या विस्तीर्ण परिसरात सुरू असलेल्या विविध उपक्रमांचीही सहभागी व्यक्तींनी पाहणी केली. सेंद्रिय शेतीपासून जलसंधारणापर्यंत, गोशाळेपासून योग व ध्यानापर्यंत तसेच विविध सामुदायिक सेवा उपक्रमांची माहिती त्यांनी घेतली. विशेष म्हणजे, या भेटीदरम्यान सहभागी व्यक्तींनी उत्सुकतेने प्रश्न विचारले. आपल्या गावांमध्ये अशा प्रकारच्या उपक्रमांची अंमलबजावणी कशी करता येईल, शेतीचा विकास कसा साधता येईल, पाण्याचे संवर्धन कसे करता येईल आणि स्थानिक युवकांसाठी रोजगाराच्या कोणत्या संधी निर्माण करता येतील, याबाबत त्यांनी जाणून घेण्याचा प्रयत्न केला.
या प्रश्नांमधून त्यांच्या विचारविश्वात होत असलेला सकारात्मक बदल स्पष्टपणे जाणवत होता. भूतकाळात काय घडले यापेक्षा आता पुढे काय निर्माण करता येईल, आपल्या कुटुंबासाठी आणि गावासाठी आपण काय करू शकतो, हा विचार त्यांच्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी येऊ लागला. संघर्षातून शांततेकडे झालेल्या मानसिक परिवर्तनाची ही प्रक्रिया या प्रवासाचे खरे यश मानले जात आहे.
या १०० सहभागी व्यक्तींपैकी सुमारे ४० टक्के जण सध्या लॉयड्स मेटल्स अँड एनर्जी लिमिटेडमध्ये कार्यरत आहेत. तर इतर सहभागी शेती, ग्रामविकास आणि समाजाभिमुख उपक्रमांमध्ये पुढील संधींचा शोध घेत आहेत. त्यामुळे आत्मसमर्पणानंतरचे पुनर्वसन केवळ रोजगार किंवा आर्थिक स्थैर्यापुरते मर्यादित न राहता सामाजिक जीवनात पुन्हा आत्मविश्वासाने उभे राहण्याच्या दिशेनेही पुढे जात असल्याचे या उपक्रमातून दिसून आले.
बंगळुरूचा हा प्रवास संपला असला, तरी सहभागी व्यक्तींच्या आयुष्यातील एक अधिक महत्त्वाचा प्रवास आता सुरू झाला आहे. संघर्षाच्या आठवणी मागे ठेवून शांततापूर्ण जीवन जगण्याचा, स्वतःच्या कुटुंबासाठी स्थैर्य निर्माण करण्याचा आणि समाजाच्या विकासात योगदान देण्याचा हा नवा प्रवास आहे. बंदुकीच्या सावलीतून बाहेर पडून विकासाच्या प्रकाशाकडे वाटचाल करणाऱ्या या व्यक्तींच्या आयुष्यात आत्मचिंतन आणि सकारात्मक विचारांची नवी पहाट उगवत असल्याचे या प्रवासाने अधोरेखित केले.
गडचिरोलीसारख्या संघर्षग्रस्त भागात शांततेची प्रक्रिया केवळ आत्मसमर्पणाने पूर्ण होत नाही; त्या प्रक्रियेला रोजगार, सन्मान, आत्मविश्वास, सामाजिक स्वीकार आणि विधायक संधींची जोड मिळणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. बंगळुरूतील हा प्रवास त्या दिशेने टाकलेले एक आशादायी पाऊल ठरले असून, संघर्षातून शांततेकडे आणि भूतकाळातून उज्ज्वल भविष्याकडे जाणाऱ्या नव्या वाटचालीची ही सुरुवात ठरू शकते.
— विदर्भ न्यूज २४ नेटवर्क
About the Author
